Zemin Emniyet Gerilmesi Nedir?

Zemin emniyet gerilmesi kavramı üzerinde çok durulması gereken bir kavram. Bir çok geoteknik raporda bu kavrama ulaşılırken yanlış ifadeler kullanıldığını görmekteyim. Bunları teker teker irdeleyelim ;


1. Zeminlere ait bir tek emniyet gerilmesi değerinden bahsedilemez. Ancak pek çok raporda yapı niteliği gözardı edilerek hep aynı temel genişliği-derinliği için basit hesaplar yapılarak zemin emniyet gerilmesi tayini yapıldığı görülmektedir. Aynı zemin üzerinde yapılacak yapının niteliklerine göre kullanılacak temel üst yapıdan gelecek yüklere göre temel sistemi, boyutları, derinliğine göre değişken bir zemin emniyet gerilmesi değeri vardır. Aslında burada şöyle bir gerçek ortaya çıkmaktadır. Proje müelliflerinin geoteknik konularında uzmanlaşması gerekliliği. Ancak bu konu ile ilgili mesleğimizin duayenlerinden ODTÜ Profesörü SN. Uğur ERSOY'un "Döşeme ve Temeller" kitabında bu konuya değinilmiş ve betonarme projecisinin geoteknik konularını çok iyi bilmesi konusunun hayalcilik olduğu vurgulanmıştır. Bu durumda geoteknikçi, projeci ile temasa geçmeli, düşünülen temel sistemi öngörülerek doğruya yakın bir zemin emniyet gerilmesi değeri hesaplanmalıdır.


2. Eldeki bilgilere göre Terzaghi ve Skempton gibi formüllerden bulunan taşıma gücü değerlerinin güvenlik sayısı (GS) değerine bölünmesi ile ortaya çıkan rakam, "Emniyetli Taşıma Gücü" değeridir. Bu değerin Zemin Emniyet Gerilmesi olarak değerlendirilebilmesi için oturma hesaplarının yapılması, buradan çıkan sonuca göre emniyetli tarafta kalındığının anlaşılması üzerine Zemin Emniyet Gerilmesi tayin edilmelidir. Bu gerilme değeri 1. maddede belirttiğim yapı için geçerli bir değerdir, yapı nitelikleri değiştiğinde anlamsızlaşmaktadır. Örneğin arsada yapılacak yapının kat sayısı 3'den 8 kata çıksın veya katlar standart kirişli sistem yerine estetik amaçlar güdülerek asmolen tuğlalı tek yönlü dişli döşeme gibi ağır ancak rijitlikleri düşük kiriş sistemi ile sünek davranışa uzak bir döşeme sistemine dönüşmesi, vs... Bu tür durumlar muhakkak zemin etüd raporlarında proje müellifi ile bir ortak çalışma içinde değerlendirilmelidir.


3.  Güvenlik sayısı (GS) değeri her nedense ülkemizde 3 dışında bir değer alınmadığı görülmektedir. Ancak arazide yeterli çalışma yaptığınız kanaatindeyseniz ve üzerinde bulunulan zemini artık çok iyi tanıdığınız kanaatindeyseniz, oturma hesaplarınızda kurtarıyor ise bu değer 2.5 olarak da alınabilir. Tabii bunun tersini de değerlendirebileceğiniz, güvenemediğiniz sonuçlar ile karşı karşıya iseniz 4~6 gibi değerler alarak emniyetli tarafta da kalabilirsiniz. Unutmayalım ki mühendislik güvenli yapıları en ekonomik şekilde imal edebilme sanatıdır. Eğer ekonomikliği gözardı ediyorsak, yapılara bu kadar mühendislik hizmeti verilmesine gerek olmadan çok daha rijit, büyük kesitler kullanılarak herhangi bir mühendislik hesabına gerek duyulmadan imal edilirdi.


Başka bir yazıda görüşmek üzere...



Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile